CANBAZ
Eserin Yazarı: Emine Işınsu.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Özellikleri: Roman sanayici, işçi ve sendikacıların arasındaki mücadele ve ilişkiler ile ülkenin zaman zaman içine düştüğü anarşi ve kaosu ele alıp işler.
Eserin Özeti: [Mahmut Güleryüz ve Atakan Atasoy bir sendika birliğinin yöneticisidirler. Atakan'ın
yengesi olan Gülnaz Atasoy da aynı konfedarasyona bağlı başka bir sendikanın başkanıdır. Sevgi Selen, Gülnaz'ın kızı; Akif Koçsa ülkenin politikalarında etkili olan bir sanayici. Kızı Tülin babasının faaliyetlerinden memnun olmadığı için öğrenimini pansiyonda kalarak sürdürmektedir. Mahmut Güleryüz ile Atakan Atasoy, işçi grevlerinde ve sözleşmelerde Koçsa'nın isteklerine göre hareket ederler ve bunun için de para alırlar. Sivas'ın bir köyünden gelen ve kapıcılık yapan bir ailenin çocuğu olan Ali Çubuk, siyasi mahiyetteki öğrenci olaylarına karışır ve evden uzaklaşır. Diğer bir genç olan İlhan Kasapoğlu da Sivas'tan gelmiş ve olaylar yüzünden öğrenimine devam edememiştir. Mehmet de kendini, Anadolu'yu, Anadolu insanını arayan bir gençtir ve Sevgi Selen ile aralarında bir duygu bağı kurulur. Akif Koçsa gençleri de, gençlerin yürüttüğü çeşitli faaliyetleri de arkadan idare etmekte ve yönlendirmektedir. Kızı Tülin bunu anlamış ve babasının evine dönmüştür. Ali Çubuk, bağlı olduğu hücrenin emri ile Akif Koçsa'yı vurur ve "Koçsaların da öldürülebileceğini ispat etmek istedim." diye ifade verir.]

​

BUZUL ÇAĞININ VİRÜSÜ (1984)
Eserin Yazarı: Vüs'at O. Bener.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Özellikleri-Konusu: Okuru farklı bir estetik düzleme çeken roman kapalı
bir metindir. Demokrat Parti'nin iktidarda olduğu 1950'li yıllarda, bir taşra kasabasında geçen romanda, İktisat Fakültesi'ni yarıda bırakmış, Anadolu'nun bir ilçesinde mal müdürü olarak görev yapmış, bir ayağı topal, devlet memuru emeklisi Osman Yaylagülü'nün yaşamından kesitler sunulur.

​

BİR ŞOFÖRÜN GİZLİ DEFTERİ
Eserin Yazarı: Aka Gündüz.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Özellikleri: Yazarın "Memleketimin şoförleri!" seslenişiyle başladığı ve taksi şoförlerinin "ız-dıraplarını krokilerini" çizdiğini belirttiği eser, şoför Erol ile paşa kızı Çiler'in fırtınalı aşk serüveni çerçevesinde, bütün bir İstanbul'u odak alır. Beyoğlu, o zamanın modern apartmanlı Taksim'i, ah-şap konaklı Şişli'si, Nişantaşı, Müslüman Fatih, Karagümrük, Adalar, Boğaziçi Erol'un gözlemci kimliğiyle yaşadığı, saptadığı, anlattığı semtlerdir. Her birinde değişik toplumsal kesimlerden insanlar, birçok hikâyeyi yansıtırlar.
Eserin Özeti: [Kenar mahallelerden yüksek sosyeteye hemen herkesle ilişkideki Şoför Erol, kız
kardeşi Temiz'in arkadaşı Çiler'i sevmektedir. Fakat Çiler, bir süre Sultanide okumuş, Ömer Seyfettin'in edebiyat derslerine devam etmiş Erol'u mesleğinden dolayı küçümseyecek ve bu aşka karşılık vermeyecektir. Yolları ayrılan Erol İle Çiler uzun süre görüşmezler. Erol'un dolaşmadığı yer kalmaz. Bir gün Çiler'in "Paşa Kızı Çilek" adıyla "Paris Mahallesi'ne düştüğünü öğrenir, sevdiği kızı kurtarmak ister. Çiler, Erol'un yardımını bu kez geri çevirmez. Ne var ki hayatı kirlenmiş, karanlık geçmişi bir türlü peşini bırakmamaktadır. Toplumun yadırgayışlarına kayıtsız Erol, Çiler'i mutlu kılmaya boş yere çalışır. Kokaine alışmış Çiler, bütün kalbiyle istediği halde, dürüst, küçük insanların dünyasında kendine bir yer bulamayacak ve şimdi, yıllar sonra sevdiği Erol'un hayatını mahvetmemek için canına kıyacaktır.]

​

BİR DÜĞÜN GECESİ
Eserin Yazarı: Adalet Ağaoğlu.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Özellikleri-Konusu: Birçok edebiyat ödülüne layık görülen romanda geniş tarihsel zamanları dar zamanlarda keskinleştiren tekniğiyle 12 Mart Dönemi'ni işler. Yazar, bir düğüne katılan davetliler aracılığıyla 1970'li yılların Türkiye'sinin panoramasını çizer.
Eserin Özeti: [Bütün olaylar Ankara'da birkaç saatlik düğün esnasında geçer. Her biri ayrı yollar
tutturmuş üç çocuk anası Fitnat Hanımın torunu Ayşen evlenmektedir. 12 Mart hadiselerinden bir süre sonradır. Fitnat Hanımın büyük oğlu İlhan eski bir milletvekili, halen işini bilir zengin bir insandır. Karısı Müjgân da bu burjuva hayatına uymuştur. Fitnat Hanımın öğretim üyesi olan küçük kızı Aysel Marksist'tir ve yeğeninin düğününe gelmemiştir. Aysel'in kocası Ömer de Siyasal Bilgiler'de profesör iken Marksist düşüncelerinden dolayı bir ara görevinden uzaklaştırılmışsa da tekrar görevine dönmüştür. Fitnat Hanımın diğer kızı ressam Tezel inançsız ve bedbin bir Marksist'se de, dönemin adamı olmaya yanaşan solcuları göre göre onlara olan inancını da kaybetmiştir. İlhan, kızı Ayşen'in anarşistler eline düşmekte olduğunu fark ederek onu bir general oğlu olan Ercan'la alelacele evlendirmektedir.]

​

BİR BİLİM ADAMININ ROMANI (1975)
Eserin Yazarı: Oğuz Atay.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Özellikleri-Konusu: Biyografik roman türündedir. Eserde Oğuz Atay kendisinin İTÜ İnşaat Fakültesi'nden hocası Prof. Dr. Mustafa İnan'ın hayatını, bir halk çocuğunun zorlukları aşarak uluslararası ün sahibi bir bilim adamı olmasını konu edinmiştir. Oğuz Atay, eserinde biyografik kronolojiyi takip etmez, Anadolu'dan bir öğrenciye Mustafa İnan'ı anlatır. Eserde, bir yandan nesnel olaylar anlatılır; bir yandan da yazar hocası Mustafa İnan hakkındaki düşüncelerini ortaya koyar. Roman, Mustafa İnan'a ödül veren Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurulunca desteklenmiş ve anlatılan kişinin yani Mustafa İnan'ın eşi Prof. Jale İnan tarafından denetlenmiştir.

Eserin Özeti: [Anadolu'dan üniversiteye gelen bir genç Mustafa İnan'a verilen ödül törenini görür. Orta boylu, gözlüklü, yaşlıca ve kibar bir profesör delikanlıya Mustafa İnan'ı anlatmaya başlar. İlk anlatılan Mustafa İnan'ın delikanlı ile aynı şehirden geldiği liseyi, teknik üniversiteyi birincilikle bitirdiği İsviçre'de doktorasını yaptığı karısı Jale Hanım'ın da bir bilim adamı olduğu gibi özet bilgilerdir. Mustafa İnan, 1911'de seyyar posta memuru Hüseyin Avni Bey ile ev hanımı Rabia Hanım'ın oğlu olarak dünyaya gelmiştir. Adana'nın işgali yıllarında ailesi bir süre Konya'da kalmış, sonra Adana'ya geri dönmüştür. Parasız yatılı okulda okurken lakabı Riyaziyeci Mustafa'dır. Mühendislik Mektebi'ne birincilikle girmiş ve birincilikle mezun olmuştur. Doktorasını İsviçre'deki Zürih Üniversitesinde yapmış, orada kalması için yapılan teklifi reddederek Türkiye'ye dönmüş ve Yüksek Mühendis Mektebinde teknik, mekanik ve mukavemet muallim muavinliğine tayin edilmiştir. 1944 yılında müzeler müdürü ve arkeolog Aziz Ogan'ın kızı Prof. Jale Ogan ile evlenmiş; çiftin bir oğulları olmuştur. 1 Eylül 1967 tarihinde ABD'de, İsviçre ve Almanya'da bilimsel ve mesleki inceleme için altı ay süreyle görevlendirilen Mustafa İnan Türkiye'de nükseden ve anlaşılmayan hastalığı için Almanya'nın Freiburg şehrinde hastaneye yatırılmış 5 Ağustos 1967 yılında sabaha karşı vefat etmiştir.
Daha ilkokul sıralarında başlayarak edebiyatla yakından ilgilenen, küçük yaştan itibaren divan edebiyatı şairlerinin şiirlerini ezberleyen, başta Türkçe olmak üzere Farsça, Musevice, Yunanca, Arapça kelimeler ve anlamları üzerine çalışmalar yapan Mustafa İnan; dil ve matematik alanında yoğun bilgilere sahiptir. Dindar sayılacak bir ailede büyüyen hocanın, mistik dünya ile yakın ilişkisi vardır, hatta Hint mistisizmi ile ilgili yazıları da vardır. Bilimsel makalelerinin ve seminerlerinin dışında Kızılderililerden Arya Daharma'ya Düşünme Sanatı'na kadar birçok konuyla ilgilenmiş, bunlar hakkında yazılar yazmış, seminerler vermiştir. Alanında birçok özgün çalışma ortaya koyan Mustafa İnan, yurt dışındaki bilim adamlarının da referans aldığı bir hocadır. Dekanlık ve rektörlük görevlerinde de bulunan İnan, davet edildiği halde, hocalık yapamayacağını düşünerek hükümetlerde bürokrat olarak çalışmayı kabul etmemiştir."] (Mehmet Narlı, Roman Ne anlatır)

​

BEYAZ KALE (1985)
Eserin Yazarı: Orhan Pamuk.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Konusu Özellikleri: Orhan Pamuk'un roman türündeki eseridir. Tarihsel roman özellikleri taşıyan eserde Venedikli bir köle ile onun sahibi Osmanlı âlimi Hoca arasındaki gerilimi ve dostluğu, roman boyunca Doğu ve Batı kültürleri arasındaki çatışmayı simgeleyerek anlatır. Tarihin olgusal gerçekliği, kurmaca bir yapı içinde canlandırılır, fakat tarihsel verilerden yola çıkarak okurlarına bazı iletiler sunmak amacı taşımaz.
Eserin Özeti: [17. yüzyıl ortalarında geçen Beyaz Kale'nin öyküsü, bir Venediklinin esir alınmasıyla başlar. Bu adam köle olarak bir paşaya satılır. Devrin bilimlerinden anlayan zeki köleyi, paşa, konağına gelen hocaya devreder. Hoca ile kölesi arasında garip bir benzerlik vardır: Efendi ile köle birbirlerine hem nefret hem de hayranlık besler. Yıllarca, çeşitli bilimlerde yol arkadaşlığı ederler; birbirlerine yaşadıklarını anlatırlar; birbirlerini gözlemlerler. Zekâlarıyla padişahın çevre-sine girer; maddi imkânlar elde ederler. Düşmanı yenmek için icat ettikleri silahı, romana adını veren Beyaz Kale'nin önünde çalıştıramadıkları için Osmanlı yenilir. Padişahın cezalandırmasından korkan Hoca, kölesinin eşyalarını alarak onun ülkesine gider. Köle de efendinin yerine geçmiş olur. Böylece kimlik değişimi yaşarlar ve "Ben kimim?" sorusunun cevabını taklitlerinde bulmuş olurlar. Hoca, kölesinin kılığında İtalya'da şarkiyat çalışmaları yapan bir Türk dostu olarak ünlenir. Köle, Hoca'nın kaldığı yerden hayatını devam ettirir.]

​

BEREKETLİ TOPRAKLAR ÜZERİNDE
Eserin Yazarı: Orhan Kemal.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Kişileri: İflahsızın Yusuf, Köse Hasan, Pehlivan Ali...
Eserin Konusu-Özellikleri: Türk toplumunun emek-üretim ilişkisini henüz çözemediği bir dönemde, ekmeğini Çukurova'da aramak zorunda kalan üç köylü arkadaşın -İflahsızın Yusuf, Köse Hasan, Pehlivan Ali hikâyesini anlatır.
Eserin Özeti: [Orta Anadolu'nun seksen evlik köylerinden biri olan Ç. Köyünün bir kısım erkeği
o yıl da, çalışmak üzere, çeşitli iş bölgelerine dağıldılar. İçlerinden üçü de Çukurova'ya inmeye karar verdi: İflahsızın Yusuf, Köse Hasan ve Pehlivan Ali. Yusuf daha önce Sivas'a gitmiş, cer atölyesinde iki ay hamallık etmiş, şehir görmüştür; öbür ikisi şehre ilk defa gelmişlerdir. Köyde konu komşu olan üç arkadaş Adana'da bir çırçır fabrikasına girerler; işleri ağırdır; dayanamayan Köse Hasan ölür, ikisi fabrikadan çıkarılır ve yapı işçisi olurlar. Pehlivan Ali, gönlünü ve birikmiş parasını bir şoförün metresine kaptırır. Sonradan girdiği bir ağa çiftliğinde çalışırken de bitkinlikten kendini patosa kaptırarak parçalanır, göçer. İflahsızın Yusuf, sebatla direndiği yapı işçiliğinden duvarcı ustalığına yükselmiştir. İki arkadaşını kaybetmekten acılı ve elinde öteden beri tek hayali bir gaz ocağı ile köyüne döner.]

Eser Hakkında Değerlendirmeler
"Yusuf'un konuşmalar arasına sıkıştırılmış bu sözleri gerçekte romanın ana temasını ortaya koyar. Bu tema köylü/şehirli karşıtlığıdır ve romandaki çatışma bu karşıtlıktan doğar. (...) Yolculu-ğun orta bölümünde yazar, Çukurova'ya gelen üç arkadaşın fabrikada, inşaatta ya da bir çiftlikte çalışırken karşılaştıkları para dolaplarını, haksızlıkları ve şehirlilerin bunlara oynadıkları oyunları, köylü/şehirli çatışmasının örnekleri olarak sıralarken aynı zamanda Çukurova'daki yaşamı da ser-gilemiş olur. Orhan Kemal'in anlattığı dünya, bu bereketli topraklar üzerinde çalışan ve sefalet içinde yaşayan yoksul insanların çirkin dünyasıdır. Yalanın, hilenin, ikiyüzlülüğün, hırsızlığın kol gezdiği bir çıkar dünyası. (...) Bereketli Topraklar Üzerinde gerçekçi bir roman olmasına karşın yapı bakımından masal havasına sahip. Üç arkadaşın yoksun oldukları bir şeyi elde etmek için yola çıkmaları, bu uğurda verdikleri savaşım, bu savaşımda onları destekleyici ve engelleyici kişilerin olması, sonunda verilen öğütlere uyan yalnız birinin başarıyla ve mutluluk simgesi bir nesneyle dönmesi, mitoslardan, masallardan gelen bir yapıdır. Metne bu gözle bakacak olursak düzenle-nişteki bir üçlü görüntüsünün dikkatimize çarpmaması olanaksızdır: Yola çıkan üç kişi, yolculuk üç aşamalı, çalışılan yerlerin sayısı üç (fabrika, inşaat, çiftlik), üç ölüm olayı var (Köse Hasan, Köse Topal, Pehlivan Ali) ve Pehlivan Ali'nin ilişki kurduğu kadınların sayısı üç (Fatma, Aptal Kızı, Selvi). Bu üçlü örüntü de Bereketli Topraklar Üzerinde ile masal türü arasında ortak başka bir özelliktir. (...) Kanımca roman gücünü, sadakatle yansıttığı Çukurova gerçekliğini mitoslardan, masallardan gelen geleneksel bir yapı içinde sunuşuna borçludur." (Berna Moran)

​

Berci Kristin Çöp Masalları
Latife Tekin'in roman türündeki eseridir. Yazar, romanda yoksulluğu zengin bir dil malzemesiyle ve masal ögeleriyle zenginleştirerek sunar.

​

BENİM ADIM KIRMIZI (1998)
Eserin Yazarı: Orhan Pamuk.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Konusu-Özellikleri: Yazar, bu romanıyla Fransa'da Prix Du Meile leur Livre Etranger, İtalya'da Grinzane Cavour (2002) ve İnternational Impac Dublin ödülünü (2003) kazandı. "En renkli ve iyimser romanım" dediği eserde Osmanlı ve İran nakkaşlarını, Batı dışındaki dünyanın görme ve resmetme biçimlerini bir aşk ve aile romanının entrikasıyla hikâye eder. Roman, 1591 yılında İstanbul'da karlı dokuz kış gününde geçer. Seçtiği konu ve oluşturmaya çalıştığı "entrika-polisiye kurgu" bakımlarından Umberto Eco'nun Gülün Adı romanıyla akraba sayılabilecek olan Benim Adım Kırmızı, Osmanlı dönemi İstanbul'unda (1591), karın ve kışın hüküm sürdüğü dokuz gün boyunca ve saray nakkaşları arasında işlenen bir cinayeti konu eder. Kara, Kelebek, Leylek ve Zeytin sarayın önde gelen, bir yönüyle el üstünde tutulan dört nakkaşıdır ve çalışmalarını, üstatları "Hattat Osman" nezaretinde sürdürmektedirler. "Ben Ölüyüm; Benim Adım Kara; Ben Köpek; Ben Bir Ağacım; Ben Enişteyim; Ben Para" türünden bölüm adlarıyla tek tek kişilerin olduğu kadar olay ve nesnelerin de kişileştirilmesi esasına dayalı bir anlatım tekniğiyle ilerleyen roman, anılan cinayete kurban gitmiş kişinin "Ben Ölüyüm" anlatımıyla açılır ve "katilin kim olduğu” sorusu ekseninde gelişirken, bir yandan da Doğu'nun resim geleneğini tartışır. Resmin İslamiyet tarafın-dan yasaklanıp günah sayılması, bu yeteneğe sahip saray nakkaşlarını sadece kitap süsleyen "zanaatkârlar" konumuna geriletmiştir. Kitapları, geleneğe uygun biçimde sadece kenar süsleri ve geleneğin izin verdiği ölçüde minyatürlerle "tezhip" eden söz konusu "müzehhip"ler, Batı'nın resim anlayışının (özellikle "perspektif"in) çağa uygun bir halde değişip geliştiğini bilmekte ve kaçınılmaz olarak belli etkilere kapılmaktadırlar. Öte yandan, Batı resminin etkisine kapılmış kişiler arasında dönemin padişahı III. Murat da vardır ve nakkaşhanenin üstadı Hattat Osman'a hazırlatmakta olduğu bir kitabın "Frenk Ustaları"nın tarzında resimlerle süslenmesini istemektedir. Dolayısıyla, "Frenk Ustaları"nın tarzında resim yapmanın, gerek din, gerekse gelenek kurallarıyla konulmuş yasağı, hem (aynı zamanda "Halife" de olan) padişah, hem de geleneğin en büyük temsilcisi durumundaki nakkaşhane üstadı tarafından delinmeye çalışılmaktadır. Önceleri, ayrıntıları fazlaca bilinmeyen bir dedikodu halinde kulaktan kulağa yayılan bu bilgi, nakkaşhanenin dört gözde nakkaşı "Kara, Kelebek, Leylek, Zeytin"i de içine alan tutkulu bir arayışa dönüşür. Bir yandan, yasak nedeniyle içine yuvarlanacakları günah korkusuyla boğuşan nakkaşlar, öte yandan "Frenk etkisi"nde resimlendiğini bildikleri kitabın resimlerini görebilmek merakının tutkuya dönüşmesini yaşamaktadırlar. Söz konusu günah korkusu ve tutku esareti, sonunda, kitabı resimleyen nakkaş "Zarif" ve ona bu izni veren Hattat Osman'ın öldürülmesiyle sonuçlanacak; okur ilgisi, romanın sonuna kadar, katilin kim olduğu sorusuna cevap aramak yöntemiyle diri tutulacaktır.
Eserin Özeti: [Son yıllarda üzerinde en çok durulan ve konusunu tarihimizin nakkaşlık sanatları
ile ilgili bir kesitten alan romanda, III. Murat döneminin sanat anlayışında meydana gelen değişim ele alınarak anlatılmaktadır. III. Murat şehzadeleri için Edirne'de düzenlediği sünnet düğünü ile dönemin Batı ve Doğu dünyasında adından en çok söz ettiren padişahı olmuştur. Padişah'ın çocuklarının sünnet düğünü, sadece bir dini gerekliliğin yerine getirilmesi değil Osmanlı devletinin diğer dünya devletlerine adeta bir güç gösterisine dönüşmüştür. III. Murad'ın cülüs törenini büyük hediyelerle kutlayan Venedik Dodgue'sine hediye edilmek üzere bir kitap hazırlattırmaya karar verir. Hazırlanacak bu kitabın dönemin özelliklerini taşıyan süsleme sanatları ile bezenmesini istemektedir. Hazırlanacak kitaba konulacak olan resimlerin daha yapılma aşamasında dışardan gelen baskılarla değiştirilmemesi ve başarısının engellenmemesi için gizli yapılmasına karar verilir. Çünkü nakkaşlık sanatı diğer sanatlar gibi usta çırak ilişkisi içinde kutsal bir gelenek olarak algılanmaktadır. Geleneğin değişmesi hem din açısından, hem de ahlaki değerler açısından doğru bulunma-maktadır. Gizli kitabın hazırlanması için de batı resim sanatlarını, bu sanatların dayandığı temel ilkeleri çok iyi bilen bakış açısı geniş Enişte Efendi adıyla tanınan bir ressam bulunur. Enişte Efendi kendisine dört nakkaş seçerek çalışmalara başlar. Bu nakkaşların seçilmesinin iki sebebi vardır. Birincisi sanatlarında son derece iddialı olmaları ikincisi ise geleneksel nakış sanatı dışın-da çizimlere yatkın olmalarıdır. Bunlardan Zeytin lakaplı Velican, başnakkaş olma ihtirasında bir nakkaştır. İranlı yüz ressamı Siyavuş tarafından yetiştirilmiş olmasına rağmen sanatın ilk biçimi olan Herat çizim tekniğine dönmek istemektedir. İkinci ressam Leylek adıyla anılan Musavvir Günahkâr Mustafa Çelebi'dir. Bu nakkaş da çok ihtiraslı birisidir. Detayları çok iyi kavrayarak canlandırabilme özelliğine sahiptir. Kendi çizimleri dışında hiçbir çizimi beğenmeyen bir sanatçıdır. Üçüncü nakkaş Zarif 'Efendi'dir. Zarif Efendi usta-çırak ilişkisine ve geleneklere çok bağlı birisidir. Başlangıçta gizli tutulan kitapta yer alacak çizimlerin karakterini bilmemektedir. Biçimlerin gelenekten farklı bir yapıya doğru gittiğini görünce sert ve açık bir dille eleştiriye başlar ve bu yüzden öldürülür. Dördüncü nakkaş Kelebek sanlı Baruthaneli Hasan Çelebi'dir. Nakışların renklendirilmesinde üstüne yoktur. Onun da hayali diğerleri gibi üstad Osman'ın yerine geçmektir. Bu yüzden iddialıdır ve iddiasını her yerde söylemekten çekinmez. Nakkaşların hepsi de Başnakkaş Osman Usta'nın öğrencileridir. Hepsi de onun yerine geçmek için birbirleri ile amansız bir rekabet halindedir ve hepsi de kendi sanatlarını beğenmektedirler. Ne var ki birinin özelliği diğerini tutma-makta ve hepsi bir bütünün farklı boyutlarını oluşturmaktadırlar. Enişte Efendi'nin evinde yapılan bu gizli çalışma akşamları devam ederken eşi dört yıl önce savaşa gitmiş, fakat geri dönmemiş olan dönüp dönmeyeceği de belli olmayan Enişte Efendi'nin kızı Şeküre'nin güzelliği nakkaşların başını döndürür. Roman böyle bir ortamda peş peşe işlenen iki cinayetle gizemli bir hal alır. Bu cinayetlerden biri, Zarif'in yapılan kitabın resimlerinin oluşması biçimini geleneğe aykırı bularak itiraz etmesi yüzünden başının taşla ezilerek kuyuya atılması ikinci cinayet ise, evde yalnız kaldığı bir sırada öldürülmesidir. Yapılan araştırmalar sırasında her iki nakkaşı da Zeytin'in öldürdüğü ortaya çıkar. Zeytin sanlı Velican Zarifi gizli çalışmanın açığa çıkmasına sebep olacağını düşünerek, enişte Efendi'yi ise ustalarıyla ve kendisiyle alay ettiği için öldürmüştür.]

​

AYLAK ADAM (1959)
Eserin Yazarı: Yusuf Atılgan.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Konusu-Özellikleri: Yusuf Atılgan'ın roman türündeki eseridir. Romanda geçim sıkıntısı, belli bir derdi ve ülküsü olmayan C adlı kişinin ruhsal durumunu ve mutluluk arayışlarını işler. 

Eser Hakkında Değerlendirmeler
İstanbul'da yalnız ve nevrastenik bir gencin dört bölümde dört mevsimi kapsayan (kış, ilkbahar, yaz
ve güz) hayatı. Baki'nin bir mısraı alınmış romanın başına: "Mufassal kıssa başlarsın garip efsane
söylersin" -Geçim sıkıntıları olmayan birinin de sıkıntıları olabileceği temasını işleyen romanda C.
adındaki genç; kira odalarında, lokanta, sinema ve meyhanelerde; aktörler ressamlar sözde kızlar
ve içkililer arasında, bütün değerlerini yitirmiş, dayanacak bir şey, yani gerçek sevgi arar boyuna.
Ayşe'yi, Güler'i tanımakla bir mutluluğa kavuştuğu sanısına kapılır bir an; fakat sonunda gece yalnızlığına gömülür. Kişioğlu sevgiyle de kurtulamayacaktır. Bir gün bir boşluk duygusu içinde, dalgın
giderken, mavi yağmurluklu bir kızı yıllardır aradığı zanneder, kızın bindiği otobüse yetişmek için
yol ortasında koşarken bir taksi altında çiğnenecektir nerdeyse. Gelen polisin "Ne oldu? Anlat!"
sorusuna "Otobüse yetişecektim.." der ve susar. "Sustu. Konuşmak lüzumsuzdu. Bundan sonra
kimseye ondan bahsetmeyecekti. Biliyordu; anlamazlardı." diye biter roman.
"Aylak Adam'daki kent çizimi, önümüzden bir gecenin bir daha geçmeyeceği, dolayısıyla anlamlı insan ilişkilerinin salt rastlantı ile kurulabileceği yoksullaşmış bir yaşam tipolojisi göz önüne alınarak gerçekleştirilmiştir. (...) Aylak Adam, bireyler arası ilişkileri genel bir süreksizlik durumunda odaklandırır. C'nin Ayşe ve Güler'le ilişkisi, süreksizdir. Başlangıç ve bitiş noktaları arasında henüz evrimini tamamlayamadan geçerliliğini yitiren bir ilişkidir bu. (...) Aylak Adam'ın kişileri yalnızdır, ilişkileri ise süreksiz. (...) Aylak Adam bireysel eylemin mantığını us dışında odaklandırır. Bütünüyle ussallaştırılmış bir toplumda etkin eylemin ancak us dışı olabileceğine inanan C., düşünceyi de eyleminin dinamiği kılar. (...) Yusuf Atılgan Aylak Adam'dan iletişimsizlik olgusunu toplumsal kurumlaşma biçimlerinde de gözlemlemiştir. Aile kurumu buna güzel bir örnektir. (...) İletişimsizliği yasallaştıran bir toplumsa yalnızlık, her sınıftan insanın paylaştığı en gerçekçi duygudur belki de." (Ekrem Işın)

​​

AYAŞLI VE KİRACILARI (1934)
Eserin Yazarı: Memduh Şevket Esendal.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Özellikleri-Kişileri: Romanda Ayaşlı İbrahim Efendi'nin kiraladığı bir apartman dairesinin dokuz odasında bulunan, her biri değişik kültürden insanların birlikte geçirdikleri günler anlatılmaktadır.
Bir odada oğlu Numan'la birlikte kendisi oturmaktadır. Gençliğinde sevdiği kızı, başkasıyla evlendiği için öldürerek hapishaneye girmiş, beş ay sonra da hapishaneden kaçmıştır. Affedilmiş ve birçok işten sonra burayı tutmuş, oğlunu yanına okutmak için getirtmiştir. Hem anlatıcı hem de romanın yazarı rolündeki Bankacı, Rasim adındaki evli bir adamdan hamile olan Halide, Bankacının ağa-beyi Rıza'nın çocukluk arkadaşı Hasan Bey, huysuz bir ihtiyar olan Şefik Bey, Abdülkerim Bey İffet Hanım çifti ve çocukları Turhan, fabrikatör İskender Bey, Turan Hanım ile eşi Haki Bey, Vanlı Hüseyin Bey, Ayaşlı'nın üvey kızı Faika ve kocası şoför Fuat; Ayaşlı'nın pansiyonunda çeşitli ilişkilerle bir arada bulunan kişilerdir. Ayaşlı ve Kiracıları romanında Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki Türk toplumu sokaktaki görünüşüyle ev ve konağın yerini apartman ve pansiyonun alması gibi sosyal değişimler dikkatlere sunulmaktadır.
Eserin Özeti: [Cumhuriyet'in ilk yıllarında, Ankara'da, Ayaşlı İbrahim Efendi adında biri dokuz odalı bir apartman dairesini oda oda kiraya vermektedir. Bir köy ağasının oğlu olan Ayaşlı İbrahim, eşkıyalık, zaptiye çavuşluğu, arzuhalcilik, otelcilik vb. gibi türlü boyalara boyanmış bir adamdır. Odalarda, kadın, erkek, genç, ihtiyar, evli, bekâr, çeşitli insanlar oturmaktadır. Ayaşlı'nın apartman katında geçen hayatı anı biçiminde yazan bekâr bir banka memuru; eski bir çiftlik sahibi olan yaşlı Hasan Bey; eski konsoloslardan ihtiyar Şefik Bey; odun ve kömür satıcısı Buhara'lı Abdülkerim ile karısı İffet Hanım; eski bar kızlarından Faika ile kocası şoför Fuat; geceleri odasında kumar oynatan Turan Hanım'la kocası Haki Bey; bunlardan başka, ikide bir değişen hizmetçiler; dışarıdan gelip giden misafirler. Romanda, Türkiye'nin çeşitli katlarından gelen bu insanların ayrı ayrı serüvenleri ve birbirleriyle olan ilişkileri anlatılmaktadır.]

​

​AYDAKİ KADIN
Eserin Yazarı: Ahmet Hamdi Tanpınar.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Özellikleri: Yarım kalan roman Tanpınar'ın müsveddelerinden derlenerek yayımlanmıştır.
Eserin Özeti: [Bireysel dünyanın öne çıkartıldığı eser, Selim ve çevresindekileri anlatır. Dünyaya, özel olarak da bizlerin dünyasına bir estet gibi bakmak istemiş Selim. Bir yandan Türkiye'nin geçirdiği büyük düşünce bunalımından, Demokrat Parti'nin iktidarındaki açmazlardan sarsılmakta, bir yandan da çevresindeki insanların karmaşık duygularından, cinsel tedirginliklerinden yıkık düşmektedir. Herkesin birbirini "göz hapsinde" tuttuğu bir toplumda özgürlük ve estetçe yaşayabilmek ne ölçüde olasıdır sorusu bu yarım kalmış romanın atardamarıdır.]
"Aydaki Kadın" romanı bazı kaynak kitaplarda yanlışlıkla "Aynadaki Kadın" olarak verilmektedir.

​

Avare Yıllar
Orhan Kemal'in romanıdır (1950). Yazarın yaşam öyküsü çerçevesinde genç bireyin sorunları olan bir toplumda sorunları geride bırakmak, yaşama sevincine ulaşmak için verdiği mücadeleleri anlatır.

​

ANAYURT OTELI (1973)
Eserin Yazarı: Yusuf Atılgan.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Konusu-Özellikleri: "Anayurt Oteli" adlı romanı 1987 yılında Ömer Kavur tarafından sinemaya uyarlandı. Babasından kalma Anayurt Oteli'nin kâtibi Zebercet'in yaşadığı kimlik bunalımı ve yalnızlığını anlatır. Gecikmeli Ankara treniyle Zebercet'in işlettiği otele gelen kadın, Zebercet'in hayatını değiştirir. Farklı bir psikolojik yapıya, hastalıklı bir kişiliğe sahip olan Zebercet, bu kadını geceleri rüyalarında görmeye ve onunla ilgili düşler kurma-ya başlar, kadın otelden ayrıldıktan sonra onun odasına taşınır. Kadının tekrar otele dönmemesi üzerine otele gelen müşterileri kabul etmemeye başlar. Zebercet'in hayatındaki tek kadın şişman ortalıkçı kadındır, onu bir gün sebepsiz yere öldürür. Kasabada amaçsız bir şekilde dolaşan Zebercet, karısını öldüren bir sanığın duruşmasına katılarak sanığın yaşadıklarıyla kendi yaşadıkları arasında bağ kurar, nefis muhasebesi yapar, sonunda yaptıklarına ve yabancılaşamaya dayanamayarak intihar eder.
Eserin Özeti: [Eserin kahramanı Zebercet, Anadolu kentlerinden birinde (Manisa) istasyona ya-
kın Anayurt Oteli'nin kâtibidir. İlkokul öğrenimlidir, otuz üç yaşındadır. İçine kapalı, sevgiye şefkate özlemli, dar dünyasında günün tekdüze işleriyle avutur kendini; hayatı mekanik bir hayattır adeta. Bedeninin pek de sık cinsel açlıklarına yönelen aşırı dikkati ve boşalışları bile içgüdüsel ve otomatiktir. Bir gün, gelip otelde bir gece kalarak giden genç bir kadın, Zeberceť'i ümitlere, düşlere sürükler. Kadının bir daha görünmeyişi Zebercet'in dünyasını daha da karartmıştır. Yatışlarından birinde, bir yabancılaşma anında, belli bir neden yokken, otelde çalışan ortalıkçı kadını boğar, öldürür. Günler sonra da, belki otel odasında olduğu gibi bıraktığı cesedin aranıp bulunacağını anladığı iç 242243/401 asar, ölür Zebercet.]

​

Amerikan Sargısı
Fakir Baykurt'un romanıdır (1967). Bilinçlenen köylünün, kendilerini sömürenlere karşı direnişlerini anlatır.

​

ALİ NİZAMİ BEY'İN ALAFRANGALIĞI VE ŞEYHLİĞİ
Eserin Yazarı: Abdülhak Şinasi Hisar.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Özellikleri: Önce, Bir Geçmiş Zaman Hikâyesi adıyla Varlık dergisinde (1936) yayımlanmıştır. Yazar, romanında anılara dayalı, silik, tuhaf, içe dönük, çocukluk yıllarına ait uzak akrabalarından Ali Nizami Bey'i anlatır. Kendisine kalmış büyük mirası, alafrangalaşmak yolunda tüketen Ali Nizami Bey, sonunda küçük bir kulübede açtığı tekkede Bektaşi şeyhlerine özgü bir yaşama tarzı sürdürürken çıldırarak ölür.

​

AGANTA BURINA BURINΑΤΑ (1945)
Eserin Yazarı: Cevat Şakir Kabaağaçlı (Halikarnas Balıkçısı).
Eserin Türü: Roman.
Eserin Kişileri: Mahmut, Halil Usta, Süleyman Kaptan...
Eserin Özellikleri: Romanda geçimini denizden sağlayan Bodrum balıkçılarını ele alır.
Eserin Özeti: [Mahmut, Bodrumlu bir denizci ailenin çocuğudur; daha çok küçük yaşta, içinde
deniz sevgisi ve özlemi uyanmıştır. Amcasının boğulması üzerine, kendisi de bir denizci olan babası, oğlunu denizden soğutmaya çalışır. Onu, eskici Halil Usta'nın yanına çırak verir. Eski bir denizci olan ve bacağının sakatlanması yüzünden denizden ister istemez ayrılmış bulunan, fakat deniz özlemini yüreğinde saklayan Halil Usta, çocukta deniz sevgisini büsbütün körükler. Mahmut, babasının sefere çıktığı bir gün, evden ayrılıp bir gemiye tayfa yazılır, sevdiği denize kavuşur. Yıllar yılı Akdeniz'de oradan oraya dolaşır. Halil, bir gün Bodrum'a döner. Zengin bir toprak ağasının kızıyla evlenip köye çekilir, birkaç yıl toprak işleriyle uğraşır. Günün birinde Bodrum'a inen Mahmut, denizi ve sefere hazırlanan yelkenliyi görünce dayanamaz, her şeyi yüzüstü bırakır, gemiye atlar, bir daha geriye dönmemek üzere denize açılır. "Aganta!" diye bağırır.]

​

ABDULLAH EFENDİ'NİN RÜYALARI
Eserin Yazarı: Ahmet Hamdi Tanpınar.
Eserin Türü: Hikâye.
Eserin Özellikleri: Beş hikâyenin beşinde de yazar, değişik kişiler gibi görünerek kendi iç dünyasının kargaşasını yansıtır.

​

YORGUN SAVAŞÇI (1965)
Eserin Yazarı: Kemal Tahir.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Konusu-Özellikleri: Romanda, Kurtuluş Savaşı'nın ilk günlerinden itibaren topluma hâkim
olan farklı güç odaklarının kurtuluşa yönelik arayışlarını, mütareke İstanbul'uyla işgal altındaki Anadolu'nun dağınık direniş hareketlerini, bu güçlerin Ankara'nın denetimine girişini ve nihayet Makedonya, Arabistan ve Çanakkale'de savaşan ve Cehennem Yüzbaşı olarak ünlenen Cemil'in kişiliğinde Türk toplumunun kendisine reva görülen kıskaçtan nasıl kurtulduğunu ele alır.
Eserin Özeti: ["İttihat ve Terakki'den Cumhuriyet'e kadarki süreci işler. Bu süreci üç ana bölüm olarak
düzenleyen romancı, "Von Kres Paşa'nın Dürbünü" adlı bölümde, İstanbul'un işgali sırasındaki olaylar anlatılır. Meşhur topçu subayı Cehennem Topçu Yüzbaşı Cemil, İstanbul'a döner. İngilizlerin desteğiyle Hürriyet ve İtilaf Fırkası, ileri gelen İttihatçıları tutuklar; bir kısmını sıkı bir tatbikat altına alır. Saklanan İttihatçılar, başlarına gelenleri ve gelecekte nasıl bir yol takip edeceklerini tartışırlar. Ermeni tehcirinin sorumlularından sayılan Vali Doktor Reşit, yakalanacağını anlayınca intihar eder. Teyzesinin evinde saklanan Yüzbaşı Cemil, önemli militan arkadaşlarından Patriyot Ömer'le, Doktor Münir'in evinde gizlenirler. Yüzbaşı Cemil, daha sonra teyzesinin kızı Neriman'la evlenir, fakat tatbikat devam ettiği için Anadolu'ya geçer ve Ege Bölgesi'ndeki direniş hareketlerine yardım eder. "Karanlığın Dibinde" bölümünde, Bursa, Balıkesir ve Manisa çevresindeki direniş anlatılır. Yüzbaşı Cemil, tüccar kılığında 17. Kolordu Komutanı Albay Bekir Sami Bey'e ulaşır. Müderris Hoca Nizamettin ve Kaymakam, Yüzbaşı Cemil'in halkı direniş için örgütleme çabalarına karşı dururlar. Bir yanda çeşitli çıkar ilişkileriyle birbirine bağlanmış ihanet grupları, bir yanda yokluk, açlık, bit, pire, direnişçileri perişan eder. Kuvayımilliye örgütlenmesinde başarısız olur. Bekir Sami Bey'in de payı vardır bu başarısızlıkta. Sonunda Rauf Bey bölgeye gelir ve düzenli ordu çalışmalaının haberini verir. "Dönemeç" adlı üçüncü bölümde, Milli Mücadele'ye karşı olan ayaklanmalar; bu ayaklanmaların bastırılması ve düzenli ordunun kurulması anlatılır. Subayları sevmeyen Anadolu köylüleri, kendilerine ihtiyaç duyulunca şımaran ve devletin ve halkın gelirlerini yiyip yutanlar; askerden kaçanlar içinde, orduyu kurmanın ne zorluklardan geçtiği vurgulanır. Mustafa Kemal Paşa yönetimindeki mücadele, Rauf Bey, İsmet Paşa, Refet Paşa, Yüzbaşı Cemil, Yüzbaşı Selahattin, Teğmen Faruk, Çerkez Ethem gibi insanlarla düzenli ordu kurulur ve zafere ulaşılır."] (Mehmet Narlı, Roman Ne Anlatır)

​

​YOL AYRIMI (1971)
Eserin Yazarı: Kemal Tahir.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Konusu-Özellikleri: 1930'lar İstanbul'unda geçen eser, Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki siyasal ortamı dile getirmek amacındadır. Anadolu zaferinden sonraki yıllarda, çıkarcı gruplar yine ortaya çıkmış ve Kuvayımilliyecilerin büyük mücadelesini birtakım karanlık oyunlarla yönlendirmek istemişlerdir. Esir Şehrin İnsanları ve Esir Şehrin Mahpusu'ndan tanıdığımız Kamil Bey bu romanda, hapiste geçmiş yılların bir ödeşmesine girer. Onu, bırakıp gitmiş karısı Nermin'i ve şimdi bir genç kız olan kızı Ayşe'yi Kamil Bey artık birer yabancı gibi alımlayacaktır. Kelleci Memet'ten tanıdığımız Gazeteci Murat, Yol Ayrımı'nda bir odak kişi kimliğiyle, o dönemin siyasal çevrelerine girip çıkar ve değişik görüşlerin, çatışmaların, düşünce ayrılıklarının yansıtılmasına aracılık eder. Murat'a tutkun dul Şükran Hanım, modern hayata ayak uydurmak istemekte, bu gönül serüveninde toplumun geleneksel değer yargılarını çiğnemeyi göze almaktadır. Nihayet fonda bütün İstanbul, yeni başkent Ankara'dan gelen haberlerle çınlayıp durmaktadır...

Eser Hakkında Değerlendirmeler
"Doğu'daki isyanla başlayan romanda aynı yıl kurulan Serbest Parti, buna karşı olanlar, CHP hü-kümeti ve buna karşı olanlar arasında ayrıca İttihat ve Terakkiciler, halkın kaygıları, Serbest Par-ti'nin yankıları, genç üniversiteliler çevresindeki tartışmalar; Serbest Parti-Halk Partisi çekişmeleri, Serbest Parti'nin tutunma nedenleri, 1930 yılında siyasi durum, 1930 Belediye seçimleri, Kuvayı-milliyeciler, ulusçuluk ve halkçılık bilinci, CHP yönetimi, Serbest Parti'nin kapatılması olayları yer alıyor ve roman tbunlarla amamlanıyor. Romanda ayrıca tarihsel değerlerimizi, o yılların toplumsal konularını, Batılıların Osmanlılarla ilgili kesinleşmiş yargılarını sarsan tarihsel tezler buluyoruz."
(Olcay Önertoy)

​

YILKI ATI (1970)

Eserin Yazarı: Abbas Sayar.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Konusu-Özellikleri: Romanda atın hikâyesi anlatılır. Romanda hayvanı -Dorukısrak adlı atı- merkeze alarak köyü ve köylüyü anlatır. Köylü yaşlanan, artık işine yaramayan atını kışın besleyemeyeceğini anlayınca kıra salar. At eğer kışı kurda kuşa yem olmadan geçirirse onu tekrar alacaktır. At kışı geçirdikten sonra sahibine dönmez, tayıyla beraber kaybolur. Okuyucunun gönlü attan yanadır ve köylünün onu yeniden kazanmaya çalışmasına hiç aldırmadan uzakla-şıp gitmesine hayranlık duyar.
Eserin Özeti: [Kocadığı, iş göremez duruma geldiği için kışa, açlığa terk edilmiş bir atın hikâyesi.
Bir Orta Anadolu köyünde İbrahim, ahırdaki samanının öküzlere, taya ve kırata ancak yeteceği düşüncesiyle Dorukısrak'ı "yılkılık" eder; yani emektar hayvanı ahırdan, köyden sürer. Zavallı kısrak, kışın dağda belde başının çaresine bakacak, çıplak doğa ile savaşacak, ömrü var da bahara yılkıdan sağ dönebilirse, o zaman ona da yeni bir iş düşünülecektir. Sert kışta kendi kaderine terk edilen kısrak, dağlarda, köyün kendisi gibi kovulmuş diğer atlarıyla birlikte bir ölüm-kalım savaşına girer. Kış geçer, yaz gelir. İbrahim, Dorukısrak'ın ölmemiş olduğunu, kırlarda başıboş dolaştığını öğrenir, onu tekrar yakalayıp işe koşmak isterse de, Dorukısrak, köyde kalmış tayını da alır, uzaklara kaçar. Yaşlı ana ile yavrusunu bulamazlar bir daha.]

​

YILKI ATI (1970)
Eserin Yazarı: Abbas Sayar.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Konusu-Özellikleri: Romanda atın hikâyesi anlatılır. Romanda hayvanı
-Dorukısrak adlı atı- merkeze alarak köyü ve köylüyü anlatır. Köylü yaşlanan, artık işine yaramayan atını kışın besleyemeyeceğini anlayınca kıra salar. At eğer kışı kurda kuşa yem olmadan geçirirse onu tekrar alacaktır. At kışı geçirdikten sonra sahibine dönmez, tayıyla beraber kaybolur. Okuyucunun gönlü attan ya-nadır ve köylünün onu yeniden kazanmaya çalışmasına hiç aldırmadan uzakla-şıp gitmesine hayranlık duyar.

​

YILANLARIN ÖCÜ

Eserin Yazarı: Fakir Baykurt

Eserin Türü: Roman

Eserin Kişileri: Bayram

Eserin Konusu-Özellikleri: Romanında Burdur'a bağlı Karataş köyündeki küçük çıkarlar çevresinde çatışan insanların hayatından gözleme dayalı kesitler sunar.

Eserin Özeti: [Olay, Burdur'un seksen evli Karataş köyünde geçer. Dul anası Irazca, karısı ve
üç çocuğuyla, babadan kalma evinde zar zor yaşayagelen Kara Bayram; köy muhtarı, evinin önünü köy kurulu üyesi Haceli'ye satıp da adam buraya ev yapmaya kalkınca ne edeceğini şaşırır. Haklarının korunması işinde yaşlı anası Irazca kuvvet olur. Bayram'a; muhtara ve Haceli'ye karşı çıkar. Bu arada köye kaymakam gelecektir, ona verilecek ziyafet için bir kuzu gereklidir. Köye salma salan muhtar, Irazca'ya düşmanlığından ailenin kuzusunu çaldırır, kötülüklerini çoğaltır. Kara Bayram dövüldüğü, karısının dayakla çocuğu düşürüldüğü için, şimdi yılanlara karşı koymak, diretmek; zalim muhtarla, güçlü-varlıklı Haceli ve kardeşleriyle mücadele etmek Irazca Ana'ya kalmıştır.]

​

YER DEMİR GÖK BAKIR (1963)
Eserin Yazarı: Yaşar Kemal.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Konusu-Özellikleri: "Dağın Öte Yüzü" serisinin ikinci kitabıdır. Romanda "Muhtar Sefer'in oyunu yüzünden o yaz Çukurova'da hiç para kazanamamış köylülerin, kışı yoksulluk içinde geçirmeleri; kasabadaki Bakkal Adil'e borçlarını ödeyemedikleri için haciz korkusuyla bekleşmeleri, bir dayanak ararken mağrur Taşbaşoğlu'na ermişlik yakıştırıp ona sığınmaları anlatılır." (Konur Ertop). Romanda düş ögesine dikkat çekilmiştir. "(...) Taşbaş'ın ermişlik isteği ile kuşkuları arasındaki gidiş gelişleri, ruh dünyası, Yer Demir Gök Bakır'ın en başarılı pasajlarını oluşturuyor. Romandaki düş ve gerçek ögelerinin birbiriyle ilişkisi, çerçeve anlatıda olduğu gibi romanın merkez figürü Taşbaş'ın ermişlik konusundaki duygu ve düşüncelerinde de açığa çıkmaktadır. Düşler, gerçekleşmesi istenen ideallerin öncüsü, gerçekliklerin birer izdüşümüdür. Yalak köylüsünün Taşbaş'ın soyuyla ve kişiliğiyle ilgili yarattığı efsaneler onların bir önder arayışlarından, bir yol göstericiye sahip olma isteğinden kaynaklanmıştır." (Gürsel Aytaç, "Çağdaş Türk Romanı Üzerine İncelemeler")

​

YENİ HAYAT (1994)
Eserin Yazarı: Orhan Pamuk.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Özellikleri-Konusu: Orhan Pamuk'un "Kar" adlı kitaptan sonra yazdığı teknik ve yapı olarak ona benzeyen romanlarından biridir. İlk romanından sonra yazar eserlerinde yeni anlatım teknikleri ile birlikte bir gizemliliği bir cinayeti veya bir arayışı ön plana çıkarmaktadır. Yeni Hayat romanı da içinde olduğunu bilmediğimiz ancak okuyanı etkileyerek gösterdiği yeni dünyayı bulmaya zorlayan ve okuyucunun günlük yaşamını alt üst eden bir kitabın peşinden giden üniversiteli gencin mezun olarak evlenip iş bulduktan sonra bile kendisini alamayarak trafik kazası sonucu ölümünü işlemektedir. Orhan Pamuk'un roman türündeki eseridir. "Bir gün bir kitap okudum ve bütün hayatım değişti." cümlesiyle başlayan "Yeni Hayat" alışılmış roman anlayışının biçim ve pratiklerinden ilk kopuşu ifade eder. Eser, modern hayatın yalnızlaştırdığı ve bunalttığı bireyin arayışına da yer veren postmodern bir romandır. Romanda, Osman'ın şahsında, modern bireyin varlık ve kendi varlığına dair kaygıları ve tavrı irdelenmiştir. Mühendislik Fakültesi öğrencisi Osman'ın okuduğu bir kitap üzerine hayatının değişmesiyle başlar
roman. İçinde ne olduğu söylenmediği için okuyucuda merak unsurunu en üst düzeye çıkaran bu gizemli kitap romanın odağındadır. Osman'a hayatını değiştirecek bu kitabı aynı üniversitenin Mimarlık Fakültesi'nde okuyan Canan vermiştir ve roman Osman'ın Canan'a bu kitaba olan merakı ile "yeni hayat arayışını", "mutlak hayat arayışını" anlatır. "Bir gün bir kitap okudum ve bütün hayatım değişti.' Kitaplar ve onların hayatımızı değiştiren sihirli etkileriyle bir roman. Okuduğu kitaptan fışkıran ışığa bütün hayatını veren, kitabın vaat ettiği 'yeni hayat'ın peşinden koşan kahraman bir yandan Hayat'ın, Eşsiz Anlar'ın, Ölüm'ün, Yazı'nın, Kaza'nın sırlarına, bir yandan çocukluğa, resimli romanlara, bir meleğin görünüp kayboluşuna, Dante'ye, Rilke'ye açılan kapılardan geçip başka bir hayata girer." (Romanın arka kapağından)

​

YAZ YAĞMURU (1955)
Eserin Yazarı: Ahmet Hamdi Tanpınar.
Eserin Türü: Hikâye.
Eserin Konusu-Özellikleri: Aşkı yaşananda değil, düşlenende arayan, kitaba adını vermiş ilk hikâyesiyle başlar ve öteki hikâyelerde de bezgin, çaresiz, tarih ve varoluş önünde endişeli insanlar belirir. Zaman zaman çıplak gerçekliğe geri dönmekle birlikte çoğu kez hatıralarda, sanrılarda işlenmiş ve bir türlü kurtulamamış iç gerçeklik öne çıkar; bütün sebepleri, bütün seçimleri etkiler. Kitap, sırayla Yaz Yağmuru, Teslim, Acıbademdeki Köşk, Rüyalar, Ådem'le Havva, Bir Tren Yolculuğu ve Yaz Gecesi adları altında biri uzun yedi hikâyeden meydana gelir. Yaz Yağmuru adlı hikâyede, Boğaz'da asırlık bir medeniyetin izlerini taşıyan köklü bir ailenin musikiyi seven, aşırı duyarlı kızı Fatma ile hayatı yaşamak yerine yorumlamayı tercih eden ve kızı, geçmişte kalan büyülü zamandan geldiği için seven Sabri'nin ilişkileri anlatılır. Teslim'de kalabalık şehir hayatının insanı huzursuz edici gürültüsünden kaçmış, mutluluk ve huzuru köy hayatının sınırlı dünyasına kapanmakta bulmuş bir entelektüelin dramı hikâye edilir. Acıbadem'deki Köşk hikâyesinde, hayatın dışında, özel tutkuları olan, kendisinin icat etme dehasıyla doğduğuna inanan ve ömrünü başkalarınca tuhaf karşılanan şeyleri yaparak geçiren yarı deli bir emekli teknisyenin buluşları anlatılır. Rüyalar, adını taşıyan hikâyede aile, korku ve heyecanla karışık bir ifadeyle, günümüzün bazı problemleriyle, rüyaların insan hayatındaki garip tesirleri anlatılır. Nesirde şiirli anlatımın çok güzel bir örneği olan Ådem'le Havva hikâyesinde, Kutsal Kitap'tan alınan bazı motiflerden yararlanılarak, "ilk insanın" yeryüzüne indirilişi ve o anda duydukları anlatılır. Tanpınar'ın müfettişlik yaptığı sırada Anadolu'da dolaşırken yolda karşılaştığı olaylardan birini anlattığı Bir Tren Yolculuğu hikâyesinde, Anadolu kasabalarında turneye çıkan gezginci bir tiyatro grubunun oyuncuları arasındaki ilişkiler dile getirilir. Yaz Gecesi'nde hasta bir adamla yıllarca ilgilenen bir genç kızın ağzından bir yaz gecesi ablasıyla birlikte, bir erkek 332-333/401asta adamın hikâyesi anlatılır.

​

YARIN... YARIN...
Eserin Yazarı: Pınar Kür.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Özellikleri-Konusu: Romanda varlıklı bir çevreden gelen ve mutsuz bir evlilik geçirmiş olan bir genç kadınla yine aynı çevreden radikal sol örgütlere katılmış bir gencin 12 Mart Darbesi çevre-sinde buluşan yaşamlarını hikâyeleştirir.
Eserin Özeti: [Oktay zengin bir kişidir. Evlidir, bir çocuğu ve bir karısı vardır. Fakat Aysel adında
bir sinema oyuncusuyla düşüp kalkmaktadır. Muhabbet ettikleri bir gün Aysel ondan kendisini yapımcı Sulhi Beyle tanıştırmasını ister. Amacı, onun yardımıyla büyük filmlerde rol alabilmek-tir. Aysel yükselmeyi, üne ve paraya kavuşmayı düşünen tutkulu bir kadındır. Emekli jandarma başçavuşunun kızıdır. Gizlice bir güzellik yarışmasına girmiş ve üçüncü seçilmiştir. Babası olayı öğrenince kızmış, döverek onu sokağa atmıştır. Aysel ünlü modacı, kadın terzisi Haluk'un yanına sığınmış, başından bir sürü serüven geçmiştir. Oktay, Sulhi'nin tanıdıklarındandır. Bir akşam onu kulüpte yemeğe çağırır. Eşi Seyda ile çocuğu Gil de yanındadır. Az sonra Aysel de gelir. İyice süslenip püslenmiştir. Oktay Sulhi'yle tanıştırır. Aysel bütün ustalığını kullanarak yaşlı adamı etkilemeye çalışır. O gece Selim de annesiyle kulübe uğramıştır. Oktay'ları görünce sevinir. Çünkü uzaktan akrabadırlar. Gelip masaya oturur. Gözlerini Seyda'dan ayıramaz. Kadın da ondan hoşlanmıştır. Birkaç kez dansa kalkarlar. Oktay bundan tedirgin olmaz, kıskançlık da duymaz. Selim varlıklı bir ailenin oğludur. Yakışıklı bir gençtir. Fransa'da yüksek öğrenim görmektedir. Oradaki kız arkadaşı Josette'in etkisiyle sol düşünceleri benimsemiştir. 1968 öğrenci olaylarına karışmıştır. Yaz tatili dolayısıyla Türkiye'ye gelmiştir. Ertesi gün Selim, Oktay'ların yalısına gider. Seyda buna pek sevinir. buluşup sevişmeye başlarlar. Öte yandan, Aysel ile Sulhi'nin ilişkileri günden güne gelişir. Balkonda birlikte yemek yer, uzun uzun söyleşirler. Bundan sonra ilişkileri gitgide ilerler. Gizlice Aysel güzelliği ile kadınlığı ile Sulhi'yi büyülemeyi başarır. Bir süre sonra onun kapatması olur. Artık büyük filmler çevirmeye giden yol açılmıştır.
 

​Vassaf Bey
Memduh Şevket Esendal'ın romanıdır (1983). Vassaf Bey, 1930'lar Ankara'sında geçen, çok du-yarlı bir sevgi, şefkat olayının romanıdır. Orta yaşı epey aşkın Vassaf Bey, birbirini hiç tanımayan yalnız bir kız ile genç bir adamı, düzenlediği plan çerçevesince ölümünden sonra bir araya geti-recek ve onların birbirlerini sevmelerini sağlayacaktır. Böylece yeni bir başkentte yeni bir hayatın doğduğu simgelenmiştir.

​

TUTUNAMAYANLAR (1972)
Eserin Yazarı: Oğuz Atay.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Özellikleri-Konusu: Türk edebiyatında en çok tanınan, hakkında en çok konuşulan ve yazarın yeni bir roman tekniğini ilk defa uyguladığı "Tutunamayanlar" adlı romanı ile postmodern romanın yolunu açmıştır. "Tutunamayanlar" romanı ele aldığı konu, konuyu işleyiş tarzı ve iç monolog, bilinç akışı, alıntı gibi yeni anlatım tekniklerini kullanması açısından önemlidir. Birbirine karşıt dünya görüşlerine sahip iki kesimin, "tutunanlar"la "tutunamayanlar"ın romanıdır. Romanda Mühendis Turgut Özben, Selim Işık intihar ettikten sonra yakın arkadaşı sandığı Selim'i araştırmak ister ve araştırmaları sonucu onu ve kendisini tanımaya başlar. Metin, Esat, Günseli, Süleyman Kargı'nın açıklamalarıyla ve asıl Selim'in hazırladığı "Tutunama-yanlar" ansiklopedisinde kendisine ayırdığı maddeyi okuduktan sonra adeta yaşamaktan korkan Selim'i anlamaya başlayan Turgut, onunla kendisi arasındaki benzerlikleri görür. Kendi kendisi olmak için bir trene binip giden Turgut da Selim gibi toplum ve kurallarından kaçmak için bir tür "intihar"ı seçmiştir. Ayrıntılara ağırlık verilen eserde, güçlü bir ironi ile yazar kendi mensup olduğu çevrenin de eleştirisini yapar. Eser, koyu bir kötümserliğin ifadesidir. Romanda Osmanlıca, Türkçe, Öz Türkçe sözcükler iç içedir; ansiklopedi, günlük, şiir, tiyatro, mektup gibi türleri romanın dokusuna sindirmiştir. Oğuz Atay, romanda James Joyce'un "Ulysses" romanından etkilenmiştir. "Tutuna-mayanlar" romanıyla 1970 TRT Roman Ödülü'nü kazanmıştır.

Eserin Özeti: [Genç mühendis Turgut Özben, yakın arkadaşı Selim Işık'ın kendini bir tabancayla
vurduğunu gazeteden öğrenir. Selim'in diğer üç arkadaşından, sonra Selim'le ilişkisi olan Günsel adındaki kızdan bu intiharın sebeplerini araştırır. Dördü de verdikleri bilgilerle Selim'in hayatının bilinmeyen yönlerini aydınlığa çıkarırlar. Selim, son günlerinde bir "Tutunamayanlar Ansiklopedisi" hazırlamaktadır; orada kendisine de bir madde ayırmıştır. Özellikle bu ansiklopedi, araştırmaları sırasında Turgut Özben'e kendi benliğini tanımada yardımcı olur. O da tutunamayanlardan biridir; o güne kadar kendisini birtakım töreler, alışkanlıklar yönetmiştir. Turgut Özben bunlardan kopar, evinden ayrılır, bir trene binip gider, gözden kaybolur.]

​

TEHLİKELİ OYUNLAR (1973)
Eserin Yazarı: Oğuz Atay.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Özellikleri-Konusu: Kurulu düzene uymayı başaramayan bir aydının Hikmet Benol'ün kendisini öldürmeye kadar götüren ruh dünyasını ele almıştır. Roman tutunamayanlar romanın adeta gölgesidir, onun devamıdır. Roman, konu olarak Tutunamayanlarla benzerdir.

​

Teneke
Yaşar Kemal'in romanıdır (1955). Bir Anadolu kasabasında çeltik ağalarıyla mücadele eden kaymakamın savaşını anlatır. Kaymakamın adaletsizliklere karşı gösterdiği mücadelesi, romanın sonunda arkasından teneke çalınmasına ve kasabadan uzaklaştırılmasına engel olamaz.

​

Sırtlan Payı
Attila İlhan'ın roman türündeki eseridir. Kurtuluş Savaşı'nı doğuran ortamı vermeye hizmet etmek-tedir. Roman, Çanakkale'de, Gazze'de savaşmış İstiklal Savaşı gazisi başkişi Miralay Ferit Bey'in bir kriz anında Mütareke, Milli Mücadele ve İstiklal Savaşı yıllarıyla ilgili hatırlamaları ve hesaplaş-ması üzerine kurulmuştur. Ferit Bey, olay zamanı olan 1960 Temmuz'undan sık sık geçmişine dönerek farklı kimliklerde tanıdığı kişilerin kırk yıl sonrasında izlerini sürerken yıllarca içinde taşıdığı, belki ölümüne sebep olduğu arkadaşını kurtaramayışının da vicdan azabını yaşar.

​

SEVGİLİ ARSIZ ÖLÜM (1988)
Eserin Yazarı: Latife Tekin.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Özellikleri-Konusu: Çocukluk anılarından yola çıkarak çocuk dünyasındaki korkutucu unsurlardan biri olan cinlere, perilere ve hayaletlere yer verir. Roman, aralarında nedensellik bağı bulunmayan küçük hikâyelerle ilerler. Huvat'ın karısı Atiye'nin sırasıyla doğurduğu Nuğber, Halit, Seyit, Dirmit ve Mahmut'un oluşturduğu Huvat ailesinin hikâyelerini anlatan romanda özellikle Huvat, cinlere ve büyüye olan inancıyla romanın fantastik unsurlara açılımını sağlayan karakter olur. "Büyülü gerçeklik" bağlamında düşünülebilecek romanda Huvat ailesinin yaşadığı Akçalı köyünün cinlere ve perilere olan inançları; büyü, tılsım ve fal ile günlük hayatlarını düzenlemeye çalışmaları; yatırlar; yumurtadan kesilen tavuklar ve Dirmit'in cine dönüştüğüne inandığı öğretmen romandaki olağanüstü olayların eksenini oluşturur. "Sevgili Arsız Ölüm" romanı, Gabriel Garcia Marquez'in "Yüzyıllık Yalnızlık" romanına benzetilmiştir.

Eserin Özeti: [Bir ailenin yaşamını konu alan roman, Huvat Aktaş'ın mavi bir otobüsle Alacüvek köyüne gelmesiyle başlar. Köylüler ilk kez gördükleri otobüse korkulu ve meraklı gözlerle bakarlar. Uzun süre alışamazlar ona, ama alışınca da her yere onunla gitmeye kalkarlar. Huvat daha önce de köye soba, lamba, kuyu motoru getirmiş, yine köylülerin şaşkın bakışlarıyla karşılaşmıştı. Bir gün radyoyla gelince, köylüler korkudan evlerine kapanmış, günlerce dışarı çıkmamışlardı. Fakat günün birinde şehirden al yanaklı, açık başlı, ak tenli bir kadınla çıkagelince büsbütün yadırgadılar. Kadının elini, yüzünü, giysilerini merakla gözden geçirirler. Kadın bu aşırı ilgiden sıkılır, günden güne zayıflar. Köyde baş gösteren birtakım terslikler onun uğursuzluğuna yorulur. Bundan dolayı onu bir ahıra kapatırlar. Altı ay kadar orada kalır, karabasanlar görür, bağırır. Sonunda çektiği ağrılar diner, bir kız çocuğu doğurur. Bunun üzerine köylüler onun da kendilerinden ayrı bir yaratık olmadığını anlarlar. Bebeğe törenle Nuğber adını koyarlar. Zamanla köy yaşamına uyan Atiye, becerisiyle çevresini şaşırtır. Köyün sayılan kişilerinden biri olur. Kocasının getirdiği dikiş makinesiyle kadınlara, çocuklara giysiler diker. Nuğber'den sonra dört çocuk daha dünyaya getirir: Halit, Seyit, Mahmut, Dirmit. Huvat'ın şehirden köye gelmesi uzayınca köylüler dedikodu yaparlar. Söylentiye göre, Huvat, Gigi köyünde bir Ermeni kadını dost tutmuş ve din değiştirmiştir. Atiye buna inanmaz, ama sonunda büyük oğlu Halit'i göndererek Huvat'ı getirtir.

​

Semaver
Sait Faik Abasıyanık'ın hikâye kitabı (1936). Yazarın ilk kitabıdır. Eserde, Sait Faik hep kendini anlatır. Görünen bir yöntemle, içten ve derinliklere girmektedir. Kitapta Anadolu yerine İstanbul ve yazarın Avrupa öğrenciliğinin izlenimleri vardır.

SESSİZ EV (1983)
Eserin Yazarı: Orhan Pamuk.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Konusu-Özellikleri: 1Roman, 12 Eylül öncesi yaşanan anarşi olayla-rı üzerine kuruludur. Biri tarihçi, biri devrimci, diğeri zengin olmayı kafasına koymuş üç torunun, 1980 yazında İstanbul'dan 50 km uzakta Cennethisar'da yaşayan babaannelerinin konağında geçirdikleri bir haftanın hikâyesidir.
Eserin Özeti: [İttihat ve Terakki idaresi ile anlaşamadığı için İstanbul'dan ayrılıp Gebze'ye yerleşen Selahattin Bey'in karısı Fatma Hanım, Cennethisar'da eski, büyük ve sessiz bir evde yalnız oturmaktadır. Fatma Hanım'ın hizmetini ve bütün işlerini Cüce Recep görmektedir. Çünkü Fatma Hanım yalnız başına yataktan kalkamaz ve yürüyemez. Üç torunu bir hafta kalmak üzere Fatma Hanım'ın yanına gelirler. En büyükleri Faruk, tarihçidir ve üniversitede doçenttir. Nilgün üniversitede, Metin lisede öğrencidir. Fatma Hanım torunları ile beraber kocası Selahattin Bey'in mezarını ziyaret eder. Faruk, Gebze Kaymakamlığının arşivinde araştırma yapar. Metin, arkadaşı Vedat'ı arayıp bulur ve onun grubu olan zengin çocuklarıyla gezip eğlenir. Gruptaki Ceylan'ı sevmekte-dir. Cüce Recep'in yeğeni Hasan, arkadaşlarıyla beraber geceleri yollara, duvarlara sosyalizm, komünizm aleyhine yazılar yazar. O, Nilgün'ün çocukluk arkadaşıdır ve onu sevmektedir. Nilgün, her sabah bir kitapla sahile gider, orada kitabını okur, denize girer. Dönüşte de Cumhuriyet alır. Hasan, onun solcu olduğuna inanır ve bunu arkadaşlarına anlatır.

​

SARI TRAKTÖR
Eserin Yazarı: Talip Apaydın.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Konusu-Değerlendirmeler: "... Talip Apaydın, sevdiğim, saydığım bir yazar. İlgiyle okudum romanı. Temiz bir dili var. Ayrıca, köy üstüne okuduğum romanlar içinde, ele aldığı çevrenin üretim durumunu en iyi, ayrıntılarına varıncaya kadar en doğru anlatan roman. Ama başarılı bir roman değil. Röportajla roman arası bir yapıt. (...) Apaydın, köye traktör girmesi sorununu, köy ağaların-dan birinin oğlu olan Arif (babası köyde varlıklı bir kimseydi) gibi görüyor. Traktörün sağlayacağı yakın faydaları, traktörün yalnız traktörü olanlara sağlayacağı faydaları görüyor. Bunu onların gözü ile görüyor. İlkel üretimin yerini makineli üretim alınca bunun gerektireceği ekonomik, toplumsal değişmelere hiç değinmemiş. Traktörle birlikte gelecek yeni sorunlardan habersiz görünüyor. (...) Talip Apaydın, Sarı Traktör'de, anlattığı gerçekleri roman gerçeği olarak görememiş diyorum. Sarı Traktör, kişisiz bir roman. Kişisiz roman olur mu? Ben de bunun için röportajla roman arası bir yapıt diyorum. (...) Anlattığı kişileri hatırlamıyoruz da köyün ilkel üretim biçimini hatırlıyoruz, köye traktör girmesinin gerekli olduğunu hatırlıyoruz." (Fethi Naci)
"... Olaylar -İzzet Ağa'nın sayrılığı (hastalığı) dolayısıyla Ankara'ya traktör almak için ilçeye gidiş gelişleri dışta tutulursa- bir köyde (Özeler'de) geçiyor. Bu da yöre içinde işlenmiş yapıtın, okuyanı sıkmaması, ilk başarısı Apaydın'ın. (...) Dili de çok iyi Apaydın'ın. Böylesine, köylü dilini iyi kullanmak, köylünün içinden gelecek yazarların işi." (İhsan Atar)
"Sarı Traktör'le ilk kez Türk köyünden bir insan sesi geliyor, bir insan yüreği çarpıyor orada, sıcak. Türk köyünün ne denli gerilikler, ne denli Ortaçağ, İlkçağ koşulları içinde yaşadığını biliyoruz. Ama Türk köyünün bunlar toplumsal yapısıdır. (...) Biz şimdiye dek hep toplumsal koşullardan söz açtık durduk, ama insan neredeydi? Bu toplumsal koşulların sarıp çevrelediği insan neredeydi? Bu yoktu. Birdenbire 314-315/401tör'le köylü insan ortaya çıkıyor. Sımsıcak, canlı, umut veren, yaşayan, birtakım değerdere bağlaran insan." (Ceyhun Atuf Kansu)

​"Bir ilk deneme olmasından ötürü roman tekniği bakımından fazla başarılı olduğu söylenemez. Olayların tiplere fazlasıyla egemen olması, traktör tutkusunun tek yanlı ele alınması ve bunun so-nucu olarak tarımın makineleşmesiyle kırsal çözülmeye önem verilmemiş olması, bu açıdan eksik olarak kabul edilebilir. İşsizlik ve göç konusu Emmioğlu'nda işlenirse de bu, gerçek sorunu vermeye yetmez. Aslında, Apaydın da Sarı Traktör'deki bu yarım kalmışlığın ayrımındadır. Daha 1960'larda köy romanı üstüne yapılan beş kişilik tartışmada, 'Benim Sarı Traktör bitmemiştir henüz. İkinci cildini düşünmüşümdür,' demektedir. (...) Bu eksikliklerine karşın bazı köy gerçeklerinin, köyü iyi bilen birince roman boyutları içinde ilk kez veriliyor olması bakımından Sarı Traktör önemlidir." (Mehmet Bayrak)

​

SAHNENİN DIŞINDAKİLER (1950, 1973)
Eserin Yazarı: Ahmet Hamdi Tanpınar.
Eserin Türü: Roman.
Eserin Kişileri: Cemal, Sabiha...
Eserin Konusu-Özellikleri: Roman, Mütareke Dönemi İstanbul'undan
önemli kesitler sunar. Roman, 1920 yılının İstanbul'unu merkez alır. İstanbul Milli Mücadele'nin kalbi olan Ankara'ya göre sahnenin dışıdır, içinde yaşayanlar ve kendilerince birtakım görevleri yerine getirenler bir sahnedir. Yazar, romanda çok sevdiği "eşik" hayalini kurmaktadır. Kalabalık şahıs kadrosu ve kişilerin başından geçen belli başlı bir olayın olmaması esere bir dağınıklık vermekle birlikte her şey sahneye hazırlıktır. Bu eserin kahramanlarından İhsan henüz genç, Mümtaz ve Nuran ise çocukturlar; yazar bu kişileri Huzur romanının ana kişileri yapmış-tır. Huzur'un kişilerinden İhsan, bu romanın önemli kişileri arasındadır. Roman iki kısımdan oluşmaktadır. Yazar, birinci kısma "Mahalle ve Ev", ikinci kısma "Hadiseler" başlıklarını koymuştur. Sahnenin Dışındakiler, bir İstanbul romanıdır. Huzur'da devam eden bir ilişkiler ve ilgilerin anlatımıdır. Roman, mütareke İstanbul'unu anlatmayı seçmiştir. Eser, ayrıca bir aşk romanıdır. Bu aşk, bir çocukluk aşkıdır ama kahraman (Cemal) onu yani sevdiği Sabiha'yı unutamamış, yıllar sonra geldiği İstanbul'da aramaya koyulmuştur. Cemal-Sabiha İlişkisi arkadaşlık, dostluk, hayranlık sonrasında bir aşka dönüşmüş, Cemal'in yaşının küçüklüğü, tahsilini sürdürmekte bulunuşu ve Sabiha'nın ailesinin durumu olumsuz olarak uzaklaşmayı getirmiş, babanın Anadolu'da bir göreve tayini nedeniyle ilişkiler birden kesilmiştir. Tekrar İstanbul'a geldiğinde Sabiha'nın evli olduğunu bilmesine rağmen onu arar, görmek ister, ama bir türlü kendisine ulaşamaz. Bu arada kendisi gibi onu sevmiş birçok insanın var olduğunu öğrenir. Bir de onun mutsuz bir evlilik yaptığını...​​